Hamisi Kigwangalla amuandikia DANGOTE barua ya wazi

BARUA YA WAZI KWA ALIKO DANGOTE
Kuhusu Tanga dhidi ya Mombasa, Ndoto ya Kiwanda cha Kusafisha Mafuta cha Afrika Mashariki, na Kwa Nini Tanzania Inastahili Kutazamwa Tena kwa Umakini Zaidi!
Na Hamisi Kigwangalla

Mpendwa Alhaji Dangote, Assalaam Alaykum!

Ninaandika si kama mtendaji wa serikali anayelinda heshima ya taifa, wala si kama mwanasiasa anayetafuta vichwa vya habari. Ninaandika kama mfanyabiashara wa Kitanzania na waziri wa zamani ambaye amefanya kazi pande zote mbili za mazingira ya uwekezaji katika ukanda huu—ndani ya serikali nikishuhudia jinsi maamuzi ya uwekezaji mkubwa yanavyofanyika, na katika sekta binafsi nikibeba athari zinazotokea pale maamuzi hayo yanapokwenda vibaya.

Ninaandika kwa sababu mjadala wa sasa wa umma kuhusu uamuzi wako wa kujenga kiwanda cha kusafisha mafuta unakosa ukweli muhimu ambao unastahili kufikishwa kwako moja kwa moja.

Miundombinu ya kibiashara ya Mombasa, uwezo wake mkubwa wa kupokea na kusafirisha mizigo, pamoja na mtandao wake wa usafirishaji unaounganisha nchi za bara, ni nguvu za kweli. Sitajifanya vinginevyo.

Lakini huu ndio ukweli wa kiufundi ambao kwa kiasi kikubwa haujawekwa wazi katika mjadala wa umma: kina cha juu kabisa cha gati katika Mombasa ni mita 15. Kina cha Tanga, kufuatia uwekezaji wa Tanzania wa shilingi bilioni 429 uliokamilika mwaka 2024, sasa ni mita 13.

Ni kweli kwamba kuna tofauti halisi, lakini si tofauti ya kuamua hatima ya mradi.

Meli kubwa za kubeba mafuta ghafi (VLCC – Very Large Crude Carriers) zikiwa zimejaa kikamilifu huhitaji kina cha takribani mita 20 hadi 22. Hivyo basi, kwa hali ya sasa, hakuna bandari kati ya hizi mbili inayoweza kupokea VLCC iliyojaa kabisa.

Kwa hiyo, maeneo yote mawili yanahitaji miundombinu maalum ya maji ya kina kirefu—kama vile kituo cha kupakulia mafuta baharini cha Single Point Mooring (SPM) au mfumo mwingine unaofanana—kabla ya kiwanda cha kusafisha mafuta chenye ukubwa wa uwekezaji wako kuwa na ufanisi wa kiutendaji.

Swali la msingi kwa hiyo si kwamba bandari ipi ina kina kikubwa zaidi.

Swali halisi ni hili:

Ni eneo lipi litakuwezesha kujenga miundombinu hiyo ya maji ya kina kirefu kwa haraka zaidi, kwa gharama nafuu zaidi, na kwa changamoto chache zaidi kabla ya ujenzi kuanza?